H ΚΟΥΡΝΙΑΣΜΕΝΗ ΤΙΓΡΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΘΕΑΤΟΣ ΔΡΑΚΟΣ

    Όλοι μας μάθαμε αυτή τη φράση βλέποντας την εμβληματική ταινία του Ανγκ Λι «Τίγρης και Δράκος». Ελάχιστοι όμως γνωρίζαμε ότι ο τίτλος της ταινίας αποτελεί ένα κλασικό κινέζικο ιδίωμα, που υποδηλώνει κρυμμένα ταλέντα ή ικανότητες σε άτομα που φαίνονται συνηθισμένα.     Η φράση προέρχεται από ένα ποίημα του αρχαίου Κινέζου ποιητή Γιού Σιν (513–581), σύμφωνα με το οποίο: «η σκούρα πέτρα είναι ύποπτη ότι κρύβει μια τίγρη και οι κουλουριασμένες γιγάντιες ρίζες, ένα δράκο» και βασίζεται σε ένα κλασικό παραμύθι: μια φορά κι έναν καιρό σ’ ένα απομακρυσμένο χωριό κρυμμένο στα βουνά, ζούσε ένας νεαρός ονόματι Λι. Έμοιαζε σαν ένας μέσος χωρικός, που ζούσε μια απλή ζωή και φρόντιζε τις κατσίκες της οικογένειάς του. Ωστόσο, ο Λι είχε ένα μυστικό ταλέντο, ήταν ένας εξαιρετικός πολεμιστής. Μια μέρα, ένας περιπλανώμενος ξιφομάχος ονόματι Ζανγκ έφτασε στο χωριό. Ο Ζανγκ ήταν γνωστός για το απαράμιλλο κουνγκ φου της ξιφομαχίας του και προκαλούσε σε μονομαχία τους ικανότερους πολεμιστές που έβρισκε στην πορεία του. Ο Λι, δέχτηκε την πρόκληση του, προς έκπληξη όλων, αποκαλύφθηκε η τίγρη που κούρνιαζε μέσα του και νίκησε τον Ζανγκ και φανερώνοντας τον κρυμμένο δράκο που φώλιαζε μέσα του.

Ο δράκος, ένα είδος φτερωτού φιδιού που εκτοξεύει φωτιά, είναι ιερό σύμβολο με ευεργετική δύναμη. Αντιπροσωπεύει το πνεύμα, την απόκρυφη γνώση και τη σοφία που αποτελεί την ουσιαστική δύναμη. Η τίγρη είναι το αντίθετο, συμβολίζει την υλική υποχθόνια δύναμη. Και τα δυο ζώα εκφράζουν το θεμελιώδες σύμβολο Γινγκ Γιανγκ. Ο κύκλος του χωρίζεται σε δύο μέρη, το μαύρο και το λευκό, τη γέννηση και την καταστροφή, τον  πόλεμο και την ειρήνη, την αντίθεση. Οι Κινέζοι πίστευαν ότι ο αέναος αυτός κύκλος υπάρχει σε κάθε άνθρωπο. Ο καθένας πρέπει να ισορροπήσει αυτά τα δύο στοιχεία μέσα από τη δική του εσωτερική πάλη. Ο δρόμος για να φτάσει κανείς στην ουσία περνάει πάντα μέσα από την αρετή και είναι ένας δύσκολος μοναχικός δρόμος που απαιτεί θυσίες. Αυτό που αντιλαμβανόμαστε μέσω των αισθήσεών μας είναι μια ψευδαίσθηση και υποφέρουμε γιατί αυτό που πιστεύουμε ότι είναι αληθινό και αιώνιο είναι απλώς προσωρινό.

Η ταινία του Ανγκ Λι, είναι βασισμένη στο γουσά έπος του Γουάνγκ Ντουλού (1909-1977). Είναι  η τέταρτη νουβέλα μιας πενταλογίας που ονομάζεται Ο Σιδηρούς Γερανός. Οι πέντε νουβέλες της σειράς εξιστορούν τους αγώνες τεσσάρων γενεών ηρώων και κάθε μια περιέχει στοιχεία που τη συνδέουν με τις άλλες:

1.       Ο Γερανός Ταράζει το Κουνλούν (1940)

2.       Το Πολύτιμο Ξίφος και η Χρυσή Πόρπη (1938)

3.       Η Δύναμη του Ξίφους και το Αστραφτερό Μαργαριτάρι (1939)

4.       Η κουρνιασμένη Τίγρη και ο αθέατος Δράκος (1941)

5.       Ο Σιδερένιος Ιππότης και το Ασημένιο Βάζο (1942)

Η γουσά λογοτεχνία είναι ένα είδος κινεζικής μυθοπλασίας που χαρακτηρίζεται τις περιπέτειες ηρώων  πολεμικών τεχνών. Το είδος έχει μακρά ιστορία στην Κίνα και χρονολογείται από τη δυναστεία των Τσανγκ, όμως έγινε ευρέως δημοφιλές στις αρχές του 20ου αιώνα με τη δημοσίευση σειράς μυθιστορημάτων. Οι ιστορίες αφορούν σε θέματα τιμής, ήθους, πίστης και εκδίκησης, και φυσικά στις δεξιότητες πολεμικών τεχνών και ξιφομαχίας. Στην ταινία Τίγρη και Δράκος, η πολεμική τέχνη του Γουτάνγκ Τσικόνγκ  είναι εξέχον χαρακτηριστικό και αποκαλύπτει με περίτεχνο τρόπο την εσωτερική δύναμη των ενεργειακών χτυπημάτων για να προκληθεί τραυματισμός ή θάνατος. Ο τίτλος συνδέεται με τους δυο νεαρούς εκ των πρωταγωνιστών των οποίων ο τελευταίος χαρακτήρας στα ονόματα τους Σάοϊου και Τζάολογκ σημαίνουν "μικρή τίγρη" και "μεγαλόπρεπος δράκος", αντίστοιχα. Σε ένα άλλο επίπεδο, ο τίτλος της ταινίας είναι μια έκφραση που αναφέρεται στα κρυφά ρεύματα συναισθήματος, πάθους και  επιθυμίας που βρίσκονται κάτω από την επιφάνεια της ευγενικής κοινωνίας και της πολιτικής συμπεριφοράς, αλλά και ότι εκεί έξω μπορεί να υπάρχουν άνθρωποι με υποχθόνια χαρίσματα που παραμονεύουν κρυμμένοι, περιμένοντας την ευκαιρία που θα τους δοθεί για να κάνουν κακό.

Το ειδύλλιο μεταξύ των δύο κεντρικών χαρακτήρων, της Σου Λιεν και του Λι Μου Μπάι  αποδίδει με έξοχο τρόπο τα ιδεώδη του Κομφουκιανισμού. Ο Κομφουκιανισμός η πεμπτουσία της κινεζικής φιλοσοφίας δίνει έμφαση στις ηθικές αξίες και την αίσθηση του καθήκοντος και της προσωπικής ευθύνης. Κατά τη διάρκεια της δυναστείας Τσινγκ, αποτέλεσε την κυρίαρχη ιδεολογία και διαμόρφωσε την κινεζική κοινωνία. Χρησιμοποιήθηκε για την προώθηση της κοινωνικής αρμονίας, του σεβασμού στην εξουσία και της υπακοής στους ανωτέρους. Μοιραία, οι δυο ήρωες ως πολεμιστές, δεσμεύονται από το καθήκον και την πίστη στον κώδικα τιμής τους, θυσιάζοντας την προσωπική τους ευτυχία. 

 

Σοφία Ξυγαλά (καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής, Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας)